102 ÷ 15 = 6,80
Бөлу процесін қадам-қадаммен қарастырайық: бөлінді мен қалдық, жүздікке дейін ондық бөлшек, бағанмен бөлу және тексеру.
Сандар сөзбен: сто два пятнадцать - ға бөлінеді 6,80 (жүздікке дейін).
Жылдам шешім
- Бөлеміз: 102 ÷ 15.
- Шамамен аламыз: 102 ÷ 15 ≈ 6,80 (жүздікке дейін).
Ондықтар мен жүздіктерді қалай алуға болады
Дәл бүтін: 102 ÷ 15 = 6 (қалд. 12). Ондықтар мен жүздіктерді алу үшін, қалдықты бөлу процесін жалғастырамыз: 12×10=120, цифр=8, қалдық=0; 0×10=0, цифр=0, қалдық=0. Келесі (мыңдық): 0×10=0, цифр=0 — соған дөңгелектейміз. Нәтижесінде: 6,80.
Бағанмен шешім (дәл, қалдықпен)
6
15 ) 102
90
---
12
Қадамдарды түсіндіру
Қадам 1: 1-ды аламыз. 1 < 15 болғандықтан, бөліндіде әзірше 0 (оны әдетте жазбайды) және келесі цифраны аламыз.
Қадам 1: 1-ды аламыз. 15-ға бөлеміз: 0 аламыз. 0 × 15 = 0. Шегереміз: 1 − 0 = 1. Қалдық 1.
Қадам 2: 10-ды аламыз. 10 < 15 болғандықтан, бөліндіде әзірше 0 (оны әдетте жазбайды) және келесі цифраны аламыз.
Қадам 2: 10-ды аламыз. 15-ға бөлеміз: 0 аламыз. 0 × 15 = 0. Шегереміз: 10 − 0 = 10. Қалдық 10.
Қадам 3: 102-ды аламыз. 15-ға бөлеміз: 6 аламыз. 6 × 15 = 90. Шегереміз: 102 − 90 = 12. Қалдық 12.
Нәтиже (дәл бүтін): 102 ÷ 15 = 6 (ост. 12).
Ақылмен қалай есептеуге болады
Пайдалы ереже: a = b×q + r, мұнда 0 ≤ r < b. Ондық мән қажет болса — қалдықты әрі қарай бөліп, нөлдерді қосыңыз. 2, 4, 5, 8 бөлгіштер үшін қадаммен бөлу ыңғайлы.
Тексеру
Нақты нәтижені тексеру: 6 × 15 + 12 = 102. Қалдық бөлгіштен кіші.
Сұрақтар мен жауаптар
Бөлгенде қалдық дегеніміз не?
Бұл a = b×q + r формуласы бойынша бөлгеннен кейін қалатын r саны, мұнда 0 ≤ r < b.
Ондық және жүздік не үшін қажет?
Бөлгенде бүтін сан бермейтін кезде жуық ондық нәтижені алу үшін.
Бөлуді қалай тексеруге болады?
Бөліндіні бөлгішке көбейтіп, қалдықты қосыңыз — бөлінетін сан шығуы керек.