125 ÷ 13 = 9,62
Бөлу процесін қадам-қадаммен қарастырайық: бөлінді мен қалдық, жүздікке дейін ондық бөлшек, бағанмен бөлу және тексеру.
Сандар сөзбен: сто двадцать пять тринадцать - ға бөлінеді 9,62 (жүздікке дейін).
Жылдам шешім
- Бөлеміз: 125 ÷ 13.
- Шамамен аламыз: 125 ÷ 13 ≈ 9,62 (жүздікке дейін).
Ондықтар мен жүздіктерді қалай алуға болады
Дәл бүтін: 125 ÷ 13 = 9 (қалд. 8). Ондықтар мен жүздіктерді алу үшін, қалдықты бөлу процесін жалғастырамыз: 8×10=80, цифр=6, қалдық=2; 2×10=20, цифр=1, қалдық=7. Келесі (мыңдық): 7×10=70, цифр=5 — соған дөңгелектейміз. Нәтижесінде: 9,62.
Бағанмен шешім (дәл, қалдықпен)
9
13 ) 125
117
---
8
Қадамдарды түсіндіру
Қадам 1: 1-ды аламыз. 1 < 13 болғандықтан, бөліндіде әзірше 0 (оны әдетте жазбайды) және келесі цифраны аламыз.
Қадам 1: 1-ды аламыз. 13-ға бөлеміз: 0 аламыз. 0 × 13 = 0. Шегереміз: 1 − 0 = 1. Қалдық 1.
Қадам 2: 12-ды аламыз. 12 < 13 болғандықтан, бөліндіде әзірше 0 (оны әдетте жазбайды) және келесі цифраны аламыз.
Қадам 2: 12-ды аламыз. 13-ға бөлеміз: 0 аламыз. 0 × 13 = 0. Шегереміз: 12 − 0 = 12. Қалдық 12.
Қадам 3: 125-ды аламыз. 13-ға бөлеміз: 9 аламыз. 9 × 13 = 117. Шегереміз: 125 − 117 = 8. Қалдық 8.
Нәтиже (дәл бүтін): 125 ÷ 13 = 9 (ост. 8).
Ақылмен қалай есептеуге болады
Пайдалы ереже: a = b×q + r, мұнда 0 ≤ r < b. Ондық мән қажет болса — қалдықты әрі қарай бөліп, нөлдерді қосыңыз. 2, 4, 5, 8 бөлгіштер үшін қадаммен бөлу ыңғайлы.
Тексеру
Нақты нәтижені тексеру: 9 × 13 + 8 = 125. Қалдық бөлгіштен кіші.
Сұрақтар мен жауаптар
Бөлгенде қалдық дегеніміз не?
Бұл a = b×q + r формуласы бойынша бөлгеннен кейін қалатын r саны, мұнда 0 ≤ r < b.
Ондық және жүздік не үшін қажет?
Бөлгенде бүтін сан бермейтін кезде жуық ондық нәтижені алу үшін.
Бөлуді қалай тексеруге болады?
Бөліндіні бөлгішке көбейтіп, қалдықты қосыңыз — бөлінетін сан шығуы керек.