130 ÷ 24 = 5,42
Бөлу процесін қадам-қадаммен қарастырайық: бөлінді мен қалдық, жүздікке дейін ондық бөлшек, бағанмен бөлу және тексеру.
Сандар сөзбен: сто тридцать двадцать четыре - ға бөлінеді 5,42 (жүздікке дейін).
Жылдам шешім
- Бөлеміз: 130 ÷ 24.
- Шамамен аламыз: 130 ÷ 24 ≈ 5,42 (жүздікке дейін).
Ондықтар мен жүздіктерді қалай алуға болады
Дәл бүтін: 130 ÷ 24 = 5 (қалд. 10). Ондықтар мен жүздіктерді алу үшін, қалдықты бөлу процесін жалғастырамыз: 10×10=100, цифр=4, қалдық=4; 4×10=40, цифр=1, қалдық=16. Келесі (мыңдық): 16×10=160, цифр=6 — соған дөңгелектейміз. Нәтижесінде: 5,42.
Бағанмен шешім (дәл, қалдықпен)
5
24 ) 130
120
---
10
Қадамдарды түсіндіру
Қадам 1: 1-ды аламыз. 1 < 24 болғандықтан, бөліндіде әзірше 0 (оны әдетте жазбайды) және келесі цифраны аламыз.
Қадам 1: 1-ды аламыз. 24-ға бөлеміз: 0 аламыз. 0 × 24 = 0. Шегереміз: 1 − 0 = 1. Қалдық 1.
Қадам 2: 13-ды аламыз. 13 < 24 болғандықтан, бөліндіде әзірше 0 (оны әдетте жазбайды) және келесі цифраны аламыз.
Қадам 2: 13-ды аламыз. 24-ға бөлеміз: 0 аламыз. 0 × 24 = 0. Шегереміз: 13 − 0 = 13. Қалдық 13.
Қадам 3: 130-ды аламыз. 24-ға бөлеміз: 5 аламыз. 5 × 24 = 120. Шегереміз: 130 − 120 = 10. Қалдық 10.
Нәтиже (дәл бүтін): 130 ÷ 24 = 5 (ост. 10).
Ақылмен қалай есептеуге болады
Пайдалы ереже: a = b×q + r, мұнда 0 ≤ r < b. Ондық мән қажет болса — қалдықты әрі қарай бөліп, нөлдерді қосыңыз. 2, 4, 5, 8 бөлгіштер үшін қадаммен бөлу ыңғайлы.
Тексеру
Нақты нәтижені тексеру: 5 × 24 + 10 = 130. Қалдық бөлгіштен кіші.
Сұрақтар мен жауаптар
Бөлгенде қалдық дегеніміз не?
Бұл a = b×q + r формуласы бойынша бөлгеннен кейін қалатын r саны, мұнда 0 ≤ r < b.
Ондық және жүздік не үшін қажет?
Бөлгенде бүтін сан бермейтін кезде жуық ондық нәтижені алу үшін.
Бөлуді қалай тексеруге болады?
Бөліндіні бөлгішке көбейтіп, қалдықты қосыңыз — бөлінетін сан шығуы керек.